CIĘCIE ROŚLIN OZDOBNYCH

Cięcie roślin ozdobnych jest ważnym zabiegiem pielęgnacyjnym. Ma ono na celu stymulację wzrostu, kwitnienia, odmładzanie roślin, nadawanie pożądanego kształtu oraz zapobiegnie rozprzestrzenianiu się czynników chorobotwórczych.

Rodzaje cięcia

Ograniczenie korony po posadzeniu – zwłaszcza w przypadku roślin sadzonych bez bryły korzeniowej (uszkodzony system korzeniowy); ma na celu redukcję części nadziemnej rośliny, przez co ogranicza transpirację (straty wody).
Sanitarne – usuwanie pędów uszkodzonych mechaniczne lub porażonych przez szkodniki lub choroby. Interwencje takie wykonujemy całorocznie.
Formujące – korygujące pokrój, nadawanie pożądanego kształtu roślinom.
Pielęgnacyjne – odmładzające, prześwietlające, stymulujące kwitnienie i wzrost roślin.
Interwencyjne – korekcja kształtu lub ograniczanie rozmiaru rośliny mające na celu usuwanie gałęzi zagrażających bezpieczeństwu użytkowników terenu, kolidujących z przewodami energetycznymi,czy wrastających w światło okien.

Ogólne zasady cięcia

Usuwa się pędy słabe, chore, przemarznięte oraz krzyżujące się lub wrastające w głąb korony.
Cięcie wykonuje się ukośne, ok. 0,5 cm nad pakiem, z którego będzie wyrastał nowy pęd, najlepiej skierowany na zewnątrz korony. Zabieg ten daje możliwość kierowania układem gałęzi oraz czuwania nad wykształceniem odpowiedniego pokroju rośliny.
Cięcie można w zasadzie prowadzić o każdej porze roku. Istnieją jednak wskazania co do najkorzystniejszych terminów cięć dla poszczególnych gatunków i niektórych grup roślin.
Zimą i wczesną wiosną korzystnie jest przeprowadzić cięcia formujące i odmładzające. Cięcie roślin o liściach sezonowych w stanie bezlistnym oraz innych roślin w stanie spoczynku zapobiega utracie soków.
Odmładzanie roślin uzyskuje się dzięki usuwaniu starych gałęzi w celu pobudzenia do intensywnego wzrostu młodych, silnych pędów.
W celu zagęszczenia żywopłotów obcinamy młode, jeszcze nie zdrewniałe pędy. Zabieg ten stosuje się przez cały sezon wegetacyjny, ale nie zbyt póŸno, gdyż młode nie zdrewniałe pędy mogą ulec przemarznięciu zimą.
Należy usuwać przekwitnięte kwiatostany. Rośliny tracą dużo energii na zawiązywanie nasion, poza tym zaschnięte kwiatostany obniżają walory dekoracyjne roślin. Stymuluje to w niektórych przypadkach powtórne zakwitnięcie rośliny w czasie danego sezonu. Dotyczy to głównie gatunków o mało dekoracyjnych nasionach bądŸ owocach (np. lilaków).
Dzikie, wyrastające z podkładki pędy najlepiej oderwać, gdyż przycinanie może stymulować odrastanie większej ilości dzikich pędów i ‘zagłuszanie’ odmiany szlachetnej, na niej zaszczepionej.
Do przycinania roślin należy używać ostrych narzędzi w celu uzyskania gładkiej powierzchni cięcia i uniknięcia poszarpania tkanek.
Duże rany powstałe w wyniku tych zabiegów można zasmarować maścią sadowniczą, preparatami typu ‘sztuczna kora’, czy maściami z dodatkiem środków przeciwgrzybicznych. Ma to na celu zapobieganie infekcjom ran poprzez stworzenie powłoki chroniącej przed wilgocią i patogenami.

Zalecenia dla wybranych gatunków roślin

Dereń (Cornus alba) – wycinać najstarsze pędy.
Odmładzanie można rozłożyć na kilka lat ( 2 – 3 lata).
Cornus alba „Sibirica” i Cornus stolonifera „Flaviramea” – odmiany derenia o ozdobnych, jaskrawoczerwonych i jasnozielonych pędach. Najbardziej intensywne zabarwienie mają jednoroczne pędy. Wiosną można usunąć, lub skrócić do ok. 30 cm wszystkie stare pędy.
Lawenda (Lavandula angustifolia) – przycinamy wiosną na wysokość ok. 15 cm.
Róże pnące (Rosa Sp.) – wyciąć pędy stare, wybrać pędy główne i skrócić na nich pędy boczne.
Wrzosy (Calluna Sp.) – cięcie wiosną , poniżej przekwitniętych kwiatostanów.
Różanecznik (Rhododendron) – w celu stymulowania kwitnienia i wzmocnienia rośliny po przekwitnięciu należy wyłamać ręcznie cały kwiatostan.
Sosna (Pinus sp.) – w połowie maja przyłamać tegoroczne przyrosty, zostawiając do ½ nowego przyrostu, co ma na celu zagęszczenie korony oraz daje możliwość kształtowania pokroju sosny.

Krzewy kwitnące latem (tawuły japońskie, hortensja krzewiasta, powojniki, róże, pięciorniki, kalina, budleja, tamaryszek, żylistek) – kwitną na tegorocznych pędach. Pąki kwiatowe tworzą się na końcach tegorocznych przyrostów.
Należy je krótko przyciąć wczesną wiosną.

Krzewy kwitnące wczesną wiosną (forsycja, migdałek trójklapowy, porzeczki, krzewuszki, lilaki, oczary, tawuła wczesna, tawuła van Houtte’a, jaśminowiec) kwitną na zeszłorocznych pędach – pąki kwiatowe tworzą się w poprzednim roku.
Krzewy te należy przyciąć po przekwitnięciu oraz prześwietlić usuwając starsze gałęzie.

Cięte nie powinny być – rośliny iglaste z wyjątkiem roślin żywopłotowych, jałowców cisów; różaneczniki, azalie, klony palmowe, magnolie, miłorząb, katalpa, kalina sztywnolistna.

Krzewy bardzo dobrze reagujące na cięcie, polecane do tworzenia geometrycznych form (kula, stożek i inne kształty) – to głównie cis (Taxus Sp.) i bukszpan (Buxus sempevirens).
Drzewa nadające się do formowania: lipa , platan, buk, grab, klon polny.

Tekst: inż. Magdalena Kardasz