PIELĘGNACJA TRAWNIKÓW

Utrzymanie pożądanego wyglądu trawnika wymaga stosowania szeregu zabiegów pielęgnacyjnych, takich jak: regularne koszenie, nawadnianie oraz uzupełnianie niedoborów składników pokarmowych w glebie.
Konieczna jest również systematyczna obserwacja stanu zdrowotnego roślin i w razie potrzeby wykonywanie zabiegów interwencyjnych (usuwanie chwastów, likwidacja szkodników i chorób).
Warunkiem utrzymania zadbanego trawnika jest też okresowe stosowanie zabiegów regeneracyjnych.

Koszenie

Regularne koszenie jest bardzo istotnym zabiegiem pielęgnacyjnym trawnika. Odpowiada ono w dużej mierze za wygląd trawnika oraz pobudza trawy do rozkrzewiania.
Pierwsze koszenie należy wykonać, gdy ŸdŸbła trawy osiągną wysokość ok. 10 cm. Trawę powinno się wówczas ściąć nieco wyżej niż wysokość docelowa (ok. 5-6 cm).
Koszenie trawnika powinno się odbywać systematycznie. Istotne jest dopilnowanie, by trawa nie przekraczała wysokości kilkunastu cm; nie należy dopuścić do zakwitnięcia roślin, gdyż zawiązywanie nasion znacznie je osłabi.
Nie należy jednorazowo ścinać trawnika zbyt nisko, gdyż pozbawienie jednorazowo trawnika znacznej części masy liściowej jest dla niego niekorzystne, zwłaszcza w okresie letnim oraz w przypadku ostatniego koszenia przed zimą.
Istnieje zasada, w myśl której jednorazowo powinna być ścięta jedna trzecia wysokości trawy. Dla trawników przydomowych optymalna wysokość koszenia to ok. 3 – 5 cm.
Szybkość odrastania trawnika uzależniona jest od wielu czynników, takich jak: warunki klimatyczne, zasobność gleby, skład gatunkowy trawnika, zabiegi pielęgnacyjne (nawadnianie, nawożenie).
Od tempa wzrostu uzależniona jest częstotliwość koszenia. W przypadku trawników ozdobnych wynosi ona 1 – 2 koszenia tygodniowo. Trawniki parkowe, czy łąkowe kosi się zaledwie kilka razy w sezonie.
Należy pamiętać, że korzystniejsze dla trawnika jest częstsze i wyższe koszenie, niż rzadsze i niższe.

Nawadnianie

Zapotrzebowanie trawnika na wodę jest dość duże i wynosi, w zależności m.in. od składu gatunkowego oraz panujących warunków atmosferycznych od 2 do 5 litrów na metr kwadratowy.
Najwięcej wody trawnik potrzebuje w czasie intensywnych wiosennych przyrostów oraz póŸnym latem. Konieczne jest podlanie trawnika w momencie kiedy gleba jest przesuszona do głębokości ok. 3 cm.
Podczas upałów młode trawniki podlewa się często, nawet dwa razy dziennie. Dojrzały zaś trawnik należy podlać rzadziej, ale większymi dawkami.
Lepiej zrezygnować z podlewania częstego i mało obfitego, które jedynie zwilża glebę i powoduje płytkie ukorzenianie roślin, przez co są bardziej wrażliwe na suszę.
Zastosowanie małych i częstych dawek wody (stopniowe zwilżanie) ma zastosowanie jedynie w podlewaniu gleb mocno przesuszonych, które z trudem przyjmują wilgoć.
Po podlaniu ziemia powinna być nawilżona do głębokości 10 – 15 cm. Prędkość wsiąkania wody zależy od typu gleby.
Należy pamiętać, że nadmiar wody również może zaszkodzić roślinom. Szczególnie dotyczy to gleb ciężkich, słabo przepuszczalnych (ryzyko gnicia korzeni).
Podlewanie powinno się odbywać we wczesnych godzinach porannych, ze względu na ograniczenie parowania oraz niebezpieczeństwo poparzenia mokrych roślin przez intensywne promieniowanie słoneczne w godzinach okołopołudniowych.

Nawożenie

Naturalna zasobność gleby w składniki pokarmowe jest szybko zubożana w wyniku intensywnego pobierania pierwiastków przez rośliny trawiaste oraz braku możliwości wytworzenia naturalnej próchnicy (zbieranie skoszonej trawy).
W celu utrzymania pożądanego wyglądu trawnika zaleca się uzupełnianie deficytu tych składników poprzez zastosowanie nawożenia mineralnego.
Poniżej opis składników pokarmowych, szczególnie istotnych dla trawników.

Azot (N) jest pierwiastkiem odpowiadającym za wzrost wegetatywny. Rośliny trawiaste najbardziej reagują na jego brak w podłożu, co się objawia słabym wzrostem oraz żółknięciem liści.
Fosfor (P) odpowiada za rozwój korzeni, a tym samym efektywność pobierania przez rośliny składników pokarmowych oraz ogólną odporność na niesprzyjające warunki. Pierwiastek ten nie jest łatwo wypłukiwany i na ogół przez wiele lat znajduje się w glebie w wystarczających dla trawnika ilościach.
Potas (K) jest pierwiastkiem, który łatwo ulega wypłukiwaniu do głębszych warstw gleby. Jego deficyt objawia się zahamowaniem wzrostu oraz niską wytrzymałością traw na mróz, suszę oraz deptanie.

Powyższe składniki pokarmowe (N:P:K) są pobierane przez rośliny trawiaste w stosunku 6 : 3 : 2 , w związku z czym program nawożenia powinien się opierać na takiej właśnie proporcji.
Na rynku dostępne są gotowe nawozy wieloskładnikowe, przygotowane specjalnie pod trawniki. Zaleca się stosowanie ich 2 – 3 razy w sezonie.
W pierwszych latach po założeniu trawnika zalecane jest nawożenie w okresie wczesnowiosennym nawozami azotowymi w ilości 1 – 2 kg /100m2. Nawożenie przy użyciu tych nawozów można powtórzyć do czerwca, gdyż zbyt duża dawka azotu zastosowana w drugiej połowie lata spowoduje nadmierny wzrost oraz przedłuży wegetację (tym samym zmniejszy odporność traw na mróz).Utrzymująca się w tym okresie duża wilgotność powietrza sprzyja rozwojowi patogenów, głównie chorób grzybowych.
Jesienią stosujemy nawozy wieloskładnikowe w ilości 2 – 3 kg /100m2.
Warunkiem skuteczności nawożenia jest, oczywiście zapewnienie trawnikowi dostatecznej ilości wody.

Odchwaszczanie oraz ochrona roślin przed chorobami i szkodnikami

Występowanie roślinności niepożądanej na trawnikach jest dosyć powszechnym zagadnieniem.
Regularne koszenie trawnika skutecznie ogranicza rozwój chwastów, zwłaszcza jednorocznych, gdyż nie daje im możliwości wykłoszenia, a tym samym rozsiewu nasion.
W przypadku, kiedy usuwanie mechaniczne chwastów nie daje pożądanych rezultatów i następuje niekontrolowany rozrost uporczywych roślin, należy zastosować oprysk z użyciem herbicydów selektywnych.
Zabiegi interwencyjne z użyciem odpowiednich preparatów chemicznych stosujemy również w przypadku stwierdzenia chorób trawy, bądŸ występowania szkodników.

Regeneracja

Aeracja, czyli napowietrzanie polega na nakłuwaniu darni za pomocą specjalnych walców, aeratorów ręcznych, wideł lub przy użyciu nakładek z kolcami na buty.
Zabieg ten rozluŸnia glebę i zwiększa jej przepuszczalność. Zapewnia tym samym lepsze wnikanie do warstwy korzeni wody oraz składników pokarmowych oraz prawidłową wymianę powietrzną.
Stosowany bywa głównie na terenach intensywnie użytkowanych.

Wertykulacja jest zabiegiem zapewniającym stworzenie korzystnych warunków powietrznych i wodnych dla strefy korzeniowej trawnika. Pobudza rośliny do rozkrzewiania się i spełnia też podobną funkcję jak aeracja.
Zalegające obumarłe resztki roślin i pozostałości po koszeniu tworzą mało przepuszczalną warstwę, która utrudnia dostęp powietrza oraz wody wraz ze składnikami pokarmowymi do korzeni.
Wertykulacja to cięcie pionowe darni na głębokość 5 – 7 cm oraz częściowe usunięcie próchnicy powierzchniowej. Zabieg ten pomaga również pozbyć się mchu i płytko ukorzenionych chwastów oraz zwiększa skuteczność nawożenia.
Wspomaga on regenerację trawnika po zimie, pobudza wzrost trawy oraz stwarza korzystne warunki do piaskowania oraz dosiewu nasion.
Zabieg przeprowadzamy po pierwszym koszeniu, wczesną wiosną (III – IV) za pomocą wertykulatorów ręcznych, spalinowych lub elektrycznych.

Piaskowanie to zabieg rozluŸniający wierzchnią warstwę gleby i pobudzający rośliny do rozkrzewiania się oraz stabilizujący i wyrównujący grunt.
Piasek wypełnia otwory w darni zwiększając przepuszczalność podłoża i wpływa tym samym pozytywnie na warunki powietrzne i wodne trawnika.
Zabieg ten wykonywany jest bezpośrednio po wertykulacji lub aeracji.
Stosowany jest głównie na terenach intensywnie eksploatowanych.

Dosiewanie nasion to zabieg wykonywany w przypadku gdy fragment trawnika uległ uszkodzeniu wskutek działania różnych czynników (np. niszczenia mechanicznego, nadmiernego ubicia gleby, niedoboru lub nadmiaru wody, zaniedbań pielęgnacyjnych, nadmiernego rozrost chwastów, zanieczyszczenia chemicznego, czy opanowania trawnika przez choroby).
Korzystnie jest wykonać dosiew zaraz po zabiegu wertykulacji.

inż. Magdalena Kardasz